29 lipca br. został upubliczniony, podpisany 11 czerwca przez minister Julię Piterę raport zatytułowany „Proces nowelizacji ustawy o grach i zakładach wzajemnych w latach 2008-2009”. Dokument ten, który przeszedł bez większego echa, zawiera wiele cennych analiz i wniosków dotyczących mechanizmów rządzących procesem legislacyjnym.
 |
Fundację założył George Soros |
|
29 lipca br. został upubliczniony, podpisany 11 czerwca przez minister Julię Piterę raport zatytułowany „Proces nowelizacji ustawy o grach i zakładach wzajemnych w latach 2008-2009”.
Departament Kontroli i Nadzoru KPRM daje w nim namacalne dowody na to, że proces tworzenia ustaw na etapie rządowym ma wiele luk skutkujących brakiem przejrzystości oraz, że nawet te ułomne procedury są bezkarnie łamane i obchodzone.
W raporcie stwierdzono między innymi, że przeprowadzone przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów w Ministerstwie Finansów, Ministerstwie Sportu i Turystyki oraz Ministerstwie Gospodarki kontrole „ujawniły zarówno szereg naruszeń przepisów Regulaminu pracy Rady Ministrów, jak i działań nierzetelnych i niecelowych.” Pokazały, że „proces legislacyjny nie był zabezpieczony przed częstymi, przypadkowymi zmianami stanowisk organów administracji rządowej oraz „uwidocznił wiele słabości systemowych dotyczących zarówno procedury legislacyjnej, jak i przepisów w zakresie lobbingu.”
Raport wylicza liczne ułomności i braki procesu nowelizacji tzw. ustawy hazardowej na etapie prac rządowych, takie jak:
- „brak przejrzystości pod względem rzeczywistych intencji i celów podejmowanych decyzji” zarówno w Ministerstwie Finansów jak i Ministerstwie Sportu i Turystyki;
- niemożność potwierdzenia prezentowanej przez MSiT tezy „o rezygnacji z dopłat na skutek niezrozumienia przez urzędnika polecenia wydanego przez Dyrektora Generalnego Ministerstwa. Niezidentyfikowanie takiego błędu w trybie nadzoru wydaje się mało prawdopodobne......”;
- niezabezpieczenie procesu legislacyjnego „przed częstymi, przypadkowymi zmianami stanowisk organów administracji rządowej.”;
- wydanie „polecenia przygotowania projektu ustawy, niezgodnego z założeniami,......”;
- „ brak dokumentacji z przebiegu konferencji” uzgodnieniowej;
- zajmowanie niejednoznacznego i zmiennego stanowiska w jednej i tej samej sprawie - „W okresie od 11 kwietnia 2008 r. (.......) do 19 października 2009 r. Ministerstwo [Sportu i Turystyki] czterokrotnie zajmowało stanowisko w sprawie dopłat, przy czym każde kolejne było sprzeczne z poprzednim.”;
- niestosowanie się do przepisów Ustawy lobbingowej - „Mimo obowiązku wynikającego z przepisów wewnętrznych MSiT (Departament Prawno-Kontrolny) nie prowadził rejestru wystąpień podmiotów prowadzących działalność lobbingową, a żadnemu z pracowników DPK nie zostały powierzone obowiązki w tym zakresie.”
Na strukturalne wady procesu legislacyjnego, które prowadzą do występowania zjawisk udokumentowanych w w/w raporcie od dłuższego czasu zwracali uwagę eksperci. Pisała o nich Fundacja im. Stefana Batorego w raporcie „Przejrzystość procesu stanowienia prawa” (2008), a także Obywatelskie Forum Legislacji w wystąpieniach i listach do władz.
Rekomendacje przedstawione w raporcie, takie jak:
- „Wprowadzenie instytucji „strażnika procesu”
- „Wprowadzenie obowiązku podpisywania każdej wersji projektu przez urzędnika odpowiedzialnego za przygotowanie projektu.”
- „Wprowadzenie obowiązku zaopiniowania przez KPRM co najmniej dwóch wersji Oceny Skutków Regulacji”
- „Wprowadzenie obowiązku uzasadniania uwag zgłaszanych przez organy uczestniczące w uzgodnieniach, pod rygorem ich uznania za niewniesione.”
- „Ograniczenie do sytuacji wyjątkowych możliwości wszczynania procesów legislacyjnych nieprzewidzianych w programie prac legislacyjnych Rady Ministrów.”
- w dużej mierze pokrywają się z rekomendacjami zgłaszanymi przedstawicielom rządu przez Obywatelskie Forum Legislacyjne. Co ciekawe, proponowane w raporcie zmiany w Ustawie lobbingowej idą w innym kierunku, niż powszechnie skrytykowane założenia do ustawy lobbingowej przygotowane i upublicznione przez minister Julię Piterę 12 maja br.
Niestety wnioski i apele Obywatelskiego Forum Legislacji o pilną reformę procesu stanowienia prawa mimo obietnic i deklaracji rządu nie przyniosły jak dotąd konkretnych efektów. Może lektura dokumentu rządowego przygotowanego przez urząd minister Pitery, przekona rząd do rozpoczęcia gruntownej i konsultowanej z ekspertami i organizacjami pozarządowymi reformy procesu legislacyjnego. Tylko w ten sposób można zabezpieczyć scenę polityczną przed kolejnymi wstrząsami spowodowanymi „aferami” wybuchającymi w trakcie prac nad ustawami, a przede wszystkim odbudować zaufanie obywateli do procedur demokratycznych.
------------------------------------------------------
Obywatelskie Forum Legislacji, powstałe z inicjatywy Programu Przeciw Korupcji Fundacji im. Stefana Batorego, gromadzi przedstawicieli organizacji pozarządowych, środowisk akademickich i naukowych, kancelarii prawniczych i profesjonalnych lobbystów, którzy od wielu lat monitorują i uczestniczą w procesie stanowienia prawa.
http://www.batory.org.pl/korupcja/przejrzystosc.htm
Dodatkowe informacje można uzyskać u Grażyny Kopińskiej, Obywatelskie Forum Legislacji, tel.: 22 536 02 58, 607 156 906, mail: gkopinska@batory.org.pl
