Decydent & Decision Maker

{ADDONS}

MAREK SAWICKI

wiceprezes NKW PSL

Wiele stereotypów na temat polskiego rolnictwa i polskiej wsi wywodzi się z bezkrytycznego porównania tego sektora w Polsce i UE. Porównujący nie pamiętają, bądź nie chcą pamiętać, o bardzo wysokim wsparciu jakie otrzymywał przez wiele lat i otrzymuje sektor rolno-spożywczy w UE. Koszt wsparcia rolnictwa w UE ponosili i dalej ponoszą nie tylko podatnicy i konsumenci z UE, ale także producenci rolni spoza UE, w tym również polscy, na których rynki trafiały subsydiowane produkty z Unii lub, którzy byli bez skrupułów wypierani z rynków trzecich.

Odpowiedź na pytanie, jakie będzie rolnictwo po wyborach, a właściwie jaka będzie wieś i rolnictwo, jest wyjątkowo skomplikowana. Wiadomo, że bez ogólnonarodowej zgody ponad podziałami politycznymi, nie jest możliwa szybka i skuteczna przebudowa polskiej wsi i rolnictwa. Dzisiaj rolnictwo polskie znajduje się fazie pogłębiającego się kryzysu ekonomicznego. Najważniejszym źródłem tego stanu jest wadliwe usytuowanie rolnictwa w całej gospodarce narodowej, które wywołało zmiany w podziale wartości dodanej brutto. W istotnej części wartość dodana, jak ocenia się w około 21 proc., wytworzona w rolnictwie, jest przepompowywana do innych sektorów, przez co zmniejszają się zdolności akumulacyjne i inwestycyjne gospodarstw rolnych. Mechanizm wolnorynkowy doprowadził do tego, iż większość gospodarstw chłopskich utraciła zdolność samofinansowania swego rozwoju i tylko niecałe 10 proc. gospodarstw może rozwijać się o własnych siłach. Pozostałe wymagają dofinansowania z zewnątrz lub też szybko będą upadać, stając się problemem socjalnym całego społeczeństwa. Mówimy o 1,5 mln rodzin chłopskich, których społeczeństwo nie będzie w stanie wziąć na swój garnuszek. Jedynym rozsądnym wyjściem jest ucieczka do przodu, czyli pomoc tym gospodarstwom chłopskim.

Istotnym problemem jest skala bezrobocia ukrytego wśród członków rolniczych gospodarstw domowych. Wynika ono z bezrobocia strukturalnego, będącego skutkiem restrukturyzacji całej gospodarki. Rolnictwo odegrało i w dalszym ciągu odgrywa rolę amortyzatora skutków przemian strukturalnych i wynikłego z nich bezrobocia w Polsce. Trwałe rozwiązanie tego problemu polegać musi na kontynuowaniu wzrostu gospodarczego, poprawie dostępu do edukacji i innych dóbr publicznych na obszarach wiejskich. Kluczową rolę pełnić będzie wspieranie rozwoju miejsc pracy na obszarach wiejskich. Inne rozwiązanie to szybka i masowa migracja przenosząca problem bezrobocia do miast, gdzie może być on trudniejszy do rozwiązania, a nawet rodzić nowe problemy społeczne.

Polskie Stronnictwo Ludowe konsekwentnie opowiada się za strategią “spokojnej” przebudowy wsi i restrukturyzacji rolnictwa. Taka polityka doprowadzi w średnim okresie do mniej spektakularnych efektów niż polityka przyspieszonej polaryzacji, ale za to jej efekty będą trwalsze i społecznie znacznie tańsze. Żadnych szans na zrealizowanie nie mają pomysły liberalnych polityków zakładające, że pauperyzując słabe gospodarstwa zmusi się ich właścicieli do odejścia z rolnictwa - nic takiego się nie stanie dokąd nie będzie realistycznych ofert nowych miejsc pracy.

Ogólnonarodowy program przemian na wsi i w rolnictwie, możliwy do akceptacji przez PSL winien uwzględniać następujące cele :

* wykorzystanie wszystkich atrybutów samowystarczalności - zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego kraju,

* zapewnienie społeczeństwu taniej żywności,

* utrzymanie aktywności społeczno gospodarczej w słabo zaludnionych regionach oraz włączenie rolnictwa w ogólny proces inwestycyjny,

* zespolenie rolnictwa z przemysłem spożywczym dla nadania siły rozwoju gospodarce żywnościowej,

* wykorzystanie popytu rolnictwa na towary przemysłowe, jako czynnika rozwoju kraju,

* ochrona środowiska w sferze rolnictwa i obszarów wiejskich.

Przy tak realizowanej polityce rolno-żywnościowej jest miejsce w Polsce dla każdego typu efektywnego gospodarstwa rolnego. Jednym z najważniejszych zadań jest również budowa oraz odbudowa zdezorganizowanego rynku rolnego i spółdzielczości wiejskiej, co ułatwi stabilizowanie rynku wewnętrznego i handel międzynarodowy. Rozbudowana spółdzielczość przynosi korzyści rynkowe i umożliwia udział rolników w marży pośrednictwa, która w Polsce przechwytywana jest przez sektor prywatny, często zagraniczny.

Polskie Stronnictwo Ludowe - partia ogólnonarodowa - przygotowało program przyśpieszonego rozwoju gospodarczego. Mamy bowiem świadomość, że rozwiązanie wielu nabrzmiałych problemów środowiska wiejskiego może nastąpić tylko w wyniku poprawy stanu całej gospodarki, a jednocześnie tempo rozwoju gospodarczego uzależnione jest od postępów przemian w rolnictwie i całym środowisku wiejskim. Skutecznym działaniom na rzecz ograniczania bezrobocia wśród młodzieży wiejskiej służyć powinien wysoki wzrost gospodarczy, są też potrzebne wspólne programy, takie jak: rozwoju turystyki i wypoczynku, zalesiania nieużytków i ziem marginalnych, budowy infrastruktury transportowej, czy też przeciwpowodziowego bezpieczeństwa kraju. Niezbędne są także skuteczniejsze niż dotąd działania na rzecz rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw w środowisku wiejskim i małych miast. Zmiana polityki gospodarczej mająca na celu zwiększenie dynamiki produkcji i usług oraz eksportu i inwestycji powinna być wsparta dodatkowymi rozwiązaniami sprzyjającymi wzrostowi zatrudnienia. Różne szacunki wskazują, że tylko sam deficyt w handlu zagranicznym jest przyczyną pozbawienia pracy ponad 1 mln Polaków. Stąd odpowiednio skuteczne działania na rzecz rozwoju eksportu i ograniczenia deficytu handlowego, mogą szybko przynieść oczekiwany efekt w zmniejszaniu bezrobocia.

Mamy program dla wsi i rolnictwa oparty na trzech filarach : rolniczo-produkcyjnym, tworzenia miejsc pracy poza rolnictwem i w jego otoczeniu oraz socjalnym.

Pierwszy filar rolniczo-produkcyjny to :

a) gospodarstwa wysokotowarowe, produkujące na rynek - posiadające wysoki potencjał produkcyjny. Gospodarstwa te będą głównym udziałowcem kwot produkcyjnych z gwarancją stałych dochodów,

b) gospodarstwa średnie produkujące, wg tradycyjnych technologii, zdrową żywność na rynki krajowe i zagraniczne.

Drugi filar to: tworzenie miejsc pracy w obszarze wsi i małych miast, w otoczeniu rolnictwa i poza rolnictwem. Warunkiem podstawowym wdrażania tego filaru jest powodzenie reform dotyczących filaru pierwszego. Bez powodzenia reform dotyczących filaru rolniczo-produkcyjnego, bez przywrócenia i ustabilizowania dochodowości w filarze pierwszym niemożliwy jest rozwój filaru drugiego. Dodatkowym elementem wsparcia tego filaru będzie rozwój takich dziedzin jak : rozwój oświaty i upowszechnienie Internetu łącznie z telepracą, rozbudowa nowoczesnej infrastruktury (drogi, telefony, energetyka, wodociągi, kanalizacja, oczyszczalnie ścieków, wysypiska śmieci), bez której niemożliwe będzie wprowadzenie w obszar wsi nowych inwestycji, systemowe ulgi podatkowe, preferencje kredytowe dla inwestorów tworzących nowe miejsca pracy,

* dla koncentracji środków potrzebne będzie połączenie w jeden “fundusz walki z bezrobociem” dotychczasowych: funduszu pracy i funduszu gwarantowanych świadczeń pracowniczych oraz wprowadzenie zasady, że środkami dysponują powiatowe i wojewódzkie fundusze pracy, a maksymalnie 10 % zostaje zatrzymanych na szczeblu centralnym.

* dla wyeliminowania bezrobocia dziedzicznego, uruchomienie specjalnego programu pomocowego, przeznaczonego dla młodych ludzi z rodzin pracowników PGR, uczących się w szkołach wszystkich szczebli,

* wyłączenie gruntów z rolniczej produkcji żywnościowej na rzecz rozszerzenia upraw wykorzystywanych jako źródło energii.

Szczególne znaczenie przypisujemy programowi produkcji biopaliw, która w pierwszej fazie realizacji powinna być skierowana w obszary Polski zachodniej i północnej na tereny tzw. popegeerowskie.

Wdrażanie produkcji biopaliw pozwoli w ciągu kilku lat: zwiększyć zatrudnienie na wsi - powstanie nowych miejsc pracy w rolnictwie i jego otoczeniu, poprawić dochody rolników, ożywić środowiska wiejskie, ograniczyć uzależnienie od dostaw drogich paliw ropopochodnych - wzrost udziału energii niekonwencjonalnej w strukturze bilansu energetycznego kraju, zmniejszyć emisję szkodliwych spalin.

Trzeci filar to filar socjalny obejmujący głównie rolników po 50-tym roku życia o niskim poziomie wykształcenia, bez następców, gospodarujących na małych areałach, bez perspektyw na ich rozwój. W programie tym przewidujemy okresowe zasiłki dla bezrobotnych, wcześniejsze emerytury rolnicze wg znowelizowanej ustawy (obecnie przyjęta jest niewystarczająca i nie spełnia zadań na nią nałożonych). Dla obszarów popegeerowskich szczególnie dotkniętych bezrobociem proponujemy zasiłki przedemerytalne.

Każda partia idzie do wyborów, aby je wygrać i sprawować władzę na podstawie mandatu otrzymanego od społeczeństwa.

Polskie Stronnictwo Ludowe zdecydowanie, na miarę uzyskanego w wyborach poparcia, przeciwstawi się dalszemu ograniczaniu nakładów budżetowych na postęp biologiczny w rolnictwie, oświatę, naukę i kształcenie ustawiczne, a także związanych z rozbudową infrastruktury technicznej wsi, bezpieczeństwem przeciwpowodziowym oraz ograniczających możliwość pełnego wykorzystania dostępnych środków przedakcesyjnych i pomocowych.

W trakcie nadchodzącej kadencji Sejmu, równocześnie z przyjęciem i wdrażaniem długofalowych programów odbudowy i rozwoju wsi i rolnictwa (o których była mowa wcześniej), b. szybko rozwiązane winny być również szczegółowe problemy, między innymi takie jak : organizacja produkcji i rynków produktów rolnych poprzez kontrakcję produkcji z gwarantowanymi (na poziomie wynikającym z polskiej racji stanu) cenami zbytu, co umożliwi - z odpowiednim wyprzedzeniem - podejmowanie racjonalnych decyzji produkcyjnych; ustalanie globalnej i indywidualnej skali (kwotowanie) produkcji podstawowych produktów rolnych; skuteczna interwencja na rynku w drodze zakupów interwencyjnych ARR; stabilizacja istniejących systemów wsparcia rolnictwa stosowanych przez AriMR; sukcesywne wdrażanie instrumentów wsparcia stosowanych w UE; stosowanie dopłat do eksportu produktów rolniczych; wdrożenie systemowego zalesiana gruntów rolnych; wprowadzenie rent strukturalnych; ochrona nieruchomości rolnych, ponieważ racjonalne i uzasadnione są obawy wynikające z ewentualnego bezkrytycznego przyjęcia ogólnych zasad regulacji obrotu ziemią, obawy związane z możliwością wykupu tej ziemi przez silniejszych ekonomicznie mieszkańców UE.

W tej sprawie nie wystarczy 18-letni okres przejściowy. Trzeba szybko wprowadzić uregulowania stosowane w krajach unijnych takie, jak prawo pierwokupu przez sąsiadów, agencję zarządzającą gruntami, czy wreszcie wymóg wcześniejszego zamieszkania (np. 5 lat) na terenie Polski, urzędowo potwierdzona znajomość języka polskiego, kwotowanie produkcji itp. rozwiązania, które w Unii wyeliminowały praktycznie sprzedaż ziemi rolniczej obywatelom innych krajów (w tym również dla pochodzących z innych krajów UE), przy głoszonej zasadzie wolnego obrotu ziemią.

Ochronę własnych interesów realizujmy ucząc się i podpatrując tych, którzy robią to skutecznie, a nie wyłącznie w drodze zakazów i nakazów - co jest mało popularne i naraża nas na retorsje, w innych obszarach, ze strony partnerów unijnych.

Szansą dla polskiej wsi i rolnictwa jest integracja z UE, która powinna owocować poprawą poziomu życia Polaków, gdyż każdy inny rezultat przeczyłby sensowi integracji oraz związanych z nią kosztów. Społeczeństwo musi otrzymać pełny i jasny rachunek kosztów oraz korzyści wstąpienia do UE. Integracja jest wielkim wyzwaniem dla polskich rolników. Może ona stworzyć dla polskiego rolnictwa nowe źródło finansowania inwestycji niezbędnych do zmodernizowania techniki i technologii produkcji w gospodarstwach towarowych. Może także zapewnić środki na tworzenie pozarolniczych miejsc pracy w środowisku wiejskim. Warunkiem tego jest jednak objęcie polskiego rolnictwa, od momentu wstąpienia Polski do UE, Wspólną Polityką Rolną, w tym dopłatami bezpośrednimi i funduszami strukturalnymi, na zasadach dotychczas obowiązujących w całej Unii.

Pozbawienie chociażby częściowe polskich rolników możliwości korzystania z wsparcia dopłatami bezpośrednimi, czy też przydział zbyt niskich limitów produkcyjnych, spowoduje utratę ich zdolności do konkurencji z rolnikami z pozostałych krajów UE. Bez spełnienia tych warunków, integracja europejska, zamiast pomóc polskiemu rolnictwu, może doprowadzić do jego dalszego załamania i ogromnych problemów społeczno ekonomicznych. Do przekreślenia w praktyce szans i sensu członkostwa w UE.

POLSKIE STRONNICTWO LUDOWE

Komentarze, felietony, eventy