Decydent & Decision Maker

{ADDONS}

Najnowszy dowcip środowiskowy: Jak brzmi przepis na PR-owskie seppuku? Zlecić Baucowi opracowanie założeń budżetu!

Na tym przykładzie kolejne pokolenia studentów zgłębiających tajniki marketingu politycznego będą się uczyć jak się takich rzeczy NIE ROBI.

Po pierwsze: NIE TERAZ. Nie trzeba być specjalnym geniuszem, żeby zrozumieć, że ostatni miesiąc kampanii wyborczej nie jest najlepszym momentem do rzeczowej i merytorycznej dyskusji nad niezbędnymi cięciami budżetowymi

Po drugie: NIE TAK DŁUGO. Żaden kraj, nawet dużo od Polski bogatszy nie wytrzyma dwumiesięcznej dyskusji nt. założeń budżetu i deficytu. To trzeba załatwiać jednym cięciem: tydzień, maksimum dwa, zanim giełdy i waluta zdążą zareagować nerwowo.

Po trzecie: NIE DLA WSZYSTKICH. Gazety są ostatnim miejscem, gdzie toczyć się powinny debaty o kształcie budżetu. Dlatego kiedy to media publikują założenia budżetu (i to jeszcze zanim zdążyła się z nimi zapoznać Rada Ministrów, że o posłach nawet nie wspomnę) to oznacza to, iż autorom “przecieku” wcale nie zależało na dobrym budżecie, ale na prasowej (i politycznej) “zadymie”

Po czwarte: NIE TAK. W tak trudnej sytuacji (przy założeniu, że rzeczywiście jest trudna) najważniejsza jest precyzja i ostrożność. Tymczasem w dość zgodnej opinii ekonomistów praktycznie wszystkich ugrupowań politycznych założenia budżetu na rok 2002 przygotowane zostały wyjątkowo niechlujnie, bez dbałości o szczegóły. W kilku wypadkach dochody szacowane są “widełkowo”, ale już wydatki nie. W kilku przypadkach założony spadek dochodów jest tak duży, że wprost trudno sobie wyobrazić przyczyny takiego stanu rzeczy – wyjąwszy wojnę i wielki krach ogólnoświatowy.

Po piąte: NIE BEZ PRZYGOTOWANIA. Złych wiadomości nie przekazuje się bez przygotowania. Jeżeli Ministerstwo Finansów jeszcze kilka tygodni temu zapewniało, że jest dobrze, a nagle – bez przygotowania odbiorcy do takiego szoku – przeskoczyło na drugi biegun: jest beznadziejnie, to jest to strategia samobójcza. Rodzi się bowiem pytanie: co takiego zaszło na przestrzeni kilku tygodni, że sytuacja tak się pogorszyła? Oczywiście pytanie jest czysto retoryczne: w gospodarce nic nie dzieje się tak szybko (no, może z wyjątkiem kryzysów giełdowych, skokowej dewaluacji i zmian cen ropy), ale nic takiego w tym wypadku nie zaszło. W związku z tym możliwe są tylko dwie odpowiedzi: albo było źle już od dłuższego czasu, ale Ministerstwo Finansów to ukrywało, albo doszło do jakiegoś bliżej nieokreślonego załamania, za które winę ponosi oczywiście... to samo Ministerstwo Finansów.

Wszyscy są zdezorientowani i zaskoczeni. Nawet tzw. analitycy, którzy zawsze mają w zanadrzu dwie albo i trzy teorie na każde dwugroszowe wahnięcie kursu złotówki, teraz nie potrafią wyjaśnić dlaczego właściwie żaden z liczących się ośrodków zajmujących się prognozami ekonomicznymi nie przewidział nadejścia (i rozmiarów) kryzysu.

Tymczasem jeżeli w tej sytuacji mamy do czynienia z kryzysem, to raczej nie chodzi tu o kryzys stricte ekonomiczny, ale raczej kryzys personalny: po prostu obsada kierowniczych stanowisk w Ministerstwie Finansów okazała się koszmarną pomyłką.

Po pierwsze nie wiadomo, za jaki okres należy właściwie oceniać ministra Bauca; obejmując stanowisko ministra finansów nie sporządził on bowiem żadnego “bilansu otwarcia”, który opisywałby sytuację finansów publicznych w momencie rozpadu koalicji AWS-UW i jednocześnie wyznaczał wyraźna cezurę – za to jeszcze odpowiada Balcerowicz, a za to już Bauc.

Po drugie nie wiadomo właściwie dlaczego minister Bauc pozostał na swoim stanowisku po kompromitującym dla niego (i dla jego resortu) przeszacowaniu dochodów budżetowych w roku 2001, co doprowadziło do konieczności nowelizacji budżetu. Nie wiadomo również kto i kiedy poniesie konsekwencje przeszacowania wpływów z akcyz (lub – co również możliwe – nieumiejętnego ich ściągania).

Ale prawdziwą zagadką jest dla mnie to w jaki sposób minister Bauc utrzymał się na stanowisku po kompromitującej - zarówno jego, jak i formację z której się wywodzi – zapowiedzi wstrzymania waloryzacji rent i emerytur.

Bauc powinien odejść zanim jeszcze podpisał się pod taką propozycją, powinien zostać z pewnością zdymisjonowany za jej publiczne przedstawienie, ale już za jej uporczywe podtrzymywanie i obronę (już po tym jak premier przeprosił emerytów) za jej postawienie – należy skazać go na polityczny (i chyba ekonomiczny) niebyt.

Po prostu Bauc okazał się “mniejszym Balcerowiczem” – ze wszystkimi jego wadami, ale bez jego zalet.

A nauką z całej tej historii powinna być radykalna zmiana sposobu przygotowywania budżetu; należy skończyć z zestawianiem tajemniczych tabelek “na 30 września”; proces konstruowania budżetu powinien być jawny i przejrzysty. Budżet powinien być konstruowany w sposób ciągły przez cały czas od uchwalenia poprzedniego budżetu – co miesiąc minister finansów powinien przedstawiać parlamentowi podstawowe wskaźniki prognozowane dla przyszłego budżetu (szacunki dochodów, wysokość bezrobocia, koszt obsługi zadłużenia, prognozę wydatków “sztywnych”, prognozowaną inflację, deficyt budżetowy, deficyt handlu zagranicznego itp.) – ponadto powinny być one dostępne na bieżąco w Internecie.

W ten sposób założenia budżetowe byłyby tworzone w sposób “pełzający”, na bieżąco i z każdej większej zmiany minister finansów musiałby się tłumaczyć przed Sejmem. Z pewnością jednak w takiej sytuacji założenia budżetu przedłożone końcu września posłom nikogo by już nie zaskakiwały; byłyby konsekwencją prowadzonej przez cały rok polityki Ministerstwa Finansów.

Grzegorz Cygonik

AKCJA WYBORCZA SOLIDARNOŚĆ

Komentarze, felietony, eventy