PUNKT WIDZENIA - SENAT

Adam Glapiński Redaktor Jan Forowicz

Z senatorem ADAMEM GLAPIŃSKIM (ZChN)

b. ministrem współpracy z zagranicą,
członkiem senackiej komisji gospodarki

rozmawia Jan Forowicz

Czy jednym z następstw zakupu samolotu wielozadaniowego dla polskiej armii mogłoby być wzmocnienie polskiego przemysłu obronnego?
Teoretycznie może tak się stać. Połączenie zakupu samolotu z wymogiem offsetu czyli ulokowania w przemyśle polskim zamówień na określona kwotę, dopływ gotówki do naszych upadających zakładów, mogłoby dać taki ozdrowieńczy rezultat. Ale od lat obserwując mizerną sprawność naszej administracji rządowej i gospodarczej nie sądzę, że dopilnuje ona, aby tak się stało. Obawiam się, że bilans wykaże po naszej stronie większość strat. Zakupy, o których mowa, wymagają olbrzymich wydatków ze strony państwa. W przypadku samolotu wielozadaniowego chodzi o kilkanaście miliardów złotych. Wprawdzie byłoby to rozłożone w czasie, ale zawsze będzie chodziło o miliardy. Natomiast skala dopływu zamówień offsetowych jest wielką niewiadomą. Ta niejasność sytuacji utrzymuje się od lat. Czy rządzi ten, czy tamten, nic się na lepsze nie zmienia. Nie sposób rokować dobrze. Proszę zwrócić uwagę, że harmonogram realizacji uchwalonej ledwie co ustawy otwierającej drogę do ewentualnego nabycia samolotu wielozadaniowego przewiduje stopniowe działania do 2006 roku. Inaczej mówiąc, realizację powierza się rządowi wyłonionemu już po wyborach parlamentu nowej kadencji. Co gorsza, kondycja budżetowa Polski nie jest najlepsza. W najbliższych latach nie zmieni się na tyle, żeby ułatwić realizację.

Czy nasze lotnictwo nie ma zatem widoków na szkolenie pilotów z użyciem nowoczesnego sprzętu?
Swoją co do tego wątpliwość wyraziłem. Rozważyłbym teraz inną kwestię. Dlaczego do Senatu nie napłynęły żadne ekspertyzy uzasadniające zakup akurat takich samolotów? Może wojsku bardziej potrzebne byłyby odmienne rodzaje wyposażenia? Kwoty, o których mówimy mogłyby dać potężny efekt offsetowy po imporcie czegoś innego niż samoloty wielozadaniowe. Może powinniśmy zakupić sprzęt dla obrony terytorialnej, czy przeciwlotniczej albo dla helikopterowych jednostek szybkiego reagowania? Wtedy źródłem dostaw mogłyby być fabryki krajowe, bo we wszystkich rodzajach wspomnianej produkcji mamy wiele do powiedzenia. Możliwe byłoby więc osiągnięcie efektu skumulowanego: wojskowego i przemysłowo-ekonomicznego. A samoloty wielozadaniowe musimy kupić w całości, z potężną logistyką itd. Na dodatek mówi się o sprowadzeniu samolotów dość przestarzałych. Prawdopodobnie będą one przez Polskę kierowane wyłącznie do udziału w misjach międzynarodowych poza własnym terytorium. W naszym kraju, na miejscu, nie bardzo widać celowość ich stosowania.

Jak zapewnić dobre perspektywy dla rodzimego przemysłu obronnego?
Najpierw trzeba mieć koncepcję polskiej armii i jej zaplecza zaopatrzeniowego. Jako członek gabinetu premiera Olszewskiego i wiceprezes Klubu Atlantyckiego byłem jednym z inicjatorów wstąpienia Polski do NATO. Wyobrażałem sobie, że po uzyskaniu członkostwa w Sojuszu podejmiemy olbrzymi, uporządkowany wysiłek modernizacyjny armii oraz wesprzemy przemysł obronny. Nic takiego w ostatnich latach nie nastąpiło. Nie ma celu ważniejszego niż umacnianie naszej niepodległości. Polska niepodległość, wbrew temu co się ludziom wmawia, ma wciąż bardzo kruche podstawy. Nie chcę tego tematu rozwijać. Wskażę jedno tylko z czyhających zagrożeń. Wyobraźmy sobie gwałtowne niepokoje u naszego sąsiada, na Ukrainie i prawdopodobieństwo włączenia się w to wszystko Rosji. W pierwszych dniach konfliktu na terenach polskich chronią się setki tysięcy uciekinierów, stwierdzamy próby zakładania przez ukraińskie grupy uzbrojone baz wypadowych w celu ataku na wschodniego przeciwnika. Nie zdradzę żadnej tajemnicy, jeśli powiem, że Polska nie byłaby w stanie przyjąć setek tysięcy uchodźców. Napływ dużej masy uciekinierów dezorganizuje państwo, wprowadza elementy anarchii, zmuszałby do wprowadzania stanów szczególnego zagrożenia itd. Można sobie wyobrazić jeszcze inne scenariusze zachwiania niepodległości. Jakby tego nie rozważać, po jej odzyskaniu, Polska powinna umocnić swoje siły zbrojne. Mieści się w tym unowocześnienie lotnictwa. Budżet MON powinien być kilkakroć wyższy niż dzisiaj. A faktycznie, z czym mamy do czynienia? Wojsko nie dostaje odpowiednich kwot. Polskie fabryki, w tym także zakłady o istotnym znaczeniu dla obronności, są prywatyzowane na niespotykaną w świecie skalę. Sprzedaż nie przynosi obronności żadnego efektu. Jesteśmy słabi. Dotychczas, szczęśliwie, żadnego konfliktu nie mieliśmy. Ale jak długo dobry los będzie Polskę chronił? Z wszystkimi zagrożeniami tak właśnie jest, że spadają dość niespodziewanie...

Jaki byłby pomysł na zapewnienie trwałego bezpieczeństwa państwa?
Trzeba wszcząć narodową dyskusję o odpowiedzialności za Polskę, o jej obronności. Dlaczego - pytam - środki masowego przekazu nie eksponują tej sprawy w sposób zrozumiały i zachęcający ludzi do wyrażenia opinii? Dlaczego nie mówi się obywatelom, że kraj pozbawiony silnej armii i przemysłu zbrojeniowego nie liczy się na arenie międzynarodowej? Ta brutalna zasada obowiązuje każdego, niezależnie od członkostwa w NATO. Nieobecność dyskusji w mediach politycy odczytują jako brak woli opinii publicznej załatwienia tych spraw. A wtedy, gdy opinia publiczna nie nalega, politycy czują się zwolnieni z obowiązku faktycznego umacniania struktur bezpieczeństwa i obrony niepodległości. U steru władzy powinni wreszcie stanąć ludzie wielkiego umysłu. Osoby potrafiące poprowadzić obywateli, czasem za cenę wyrzeczeń, ku wielkim celom i proponujące każdemu obywatelowi możliwość uczynienia czegoś ważnego dla dobra Ojczyzny.

Bardzo jęczliwy utwór 
Boba Dylana 

 Romance in Durango
Oto jest, dla przypomnienia

W zakładce Linki
  pod numerem 10.