EUROGRUPY

         Krajowe grupy nacisku, chociaż z reguły wchodzą w skład Eurogrup, niezależnie od tego tworzą w Brukseli własne biura. Czasem zmusza je do tego brak przejawów efektywnego działania ze strony ich macierzystych europejskich grup nacisku. Organizacje krajowe należące do takich Eurogrup, jak na przykład COPA, UNICE czy EUROCHAMBRES, prowadzą więc lobbing zarówno na szczeblu krajowym, jak i na szczeblu UE.

         Do najbardziej typowych, a jednocześnie najważniejszych krajowych grup nacisku działających w państwach członkowskich UE należą organizacje producentów przemysłowych, producentów rolnych, handlowców, transportowców (właścicieli przedsiębiorstw transportowych i komunikacyjnych). W niektórych przypadkach te cztery grupy występują wspólnie, tworząc grupę pracodawców. Liczne są także organizacje reprezentujące rzemieślników, pracowników wolnych zawodów, pracowników najemnych (związki zawodowe) czy konsumentów.

W skład każdej z tych grup, określanych tutaj jako grupy centralne, wchodzą liczne, wąsko wyspecjalizowane grupy branżowe. W celu obrony swych interesów członkowie pokrewnych grup branżowych łączą się, tworząc w ten sposób specjalne instytucje branżowe. Jest również niemalże regułą, że pokrewne grupy branżowe wykazują tendencję do instytucjonalizowania swych stosunków z kompetentną grupą centralną przez powołanie na jej szczeblu wspólnej instytucji. W niektórych państwach członkowskich UE istnieje niekiedy, głównie z przyczyn politycznych bądź też religijnych, kilka instytucji branżowych. Taka sytuacja możliwa jest również w przypadku centralnych grup krajowych. Tak więc np. w Holandii istnieją dwie organizacje pracodawców, jedna z nich – Federatie van de Katholieke en Protestants Christelijke Werkgevers Verbonden – reprezentuje interesy pracodawców katolickich i protestanckich, druga – Verbond van Nederlandse Ondernemingen zrzesza pozostałe grupy branżowe pracodawców.

Podobnie przedstawia się sytuacja w odniesieniu do krajowych grup centralnych, zrzeszających producentów rolnych, konsumentów czy pracowników najemnych. Ci ostatni, w większości państw członkowskich UE, tworzą z reguły dwie centralne grupy (związki zawodowe); jedną – działającą pod egidą chadecji i drugą – będącą pod wpływami partii socjalistycznej.

         Do krajowych grup nacisku należą również coraz bardziej liczne na forum UE organizacje regionalne i społeczności lokalne. Szacuje się, że w Brukseli funkcjonuje ponad 50 przedstawicielstw i biur łącznikowych, reprezentujących interesy landów niemieckich (wszystkie landy niemieckie mają swoje przedstawicielstwa np. Berlin Region Brussels Office – pracuje tu pięciu lobbystów) i austriackich (Land Salzburg – w biurze w Brukseli zatrudnione są cztery osoby); hiszpańskich comunidades (Comunidad de Madrid, Fundacion Galicia – Europa; w pierwszym biurze zatrudnione są trzy osoby, a w drugim pracuje osiem osób) oraz władz regionalnych i lokalnych innych państw członkowskich UE. Tak na przykład powstałe w 1985 r. Zgromadzenie Regionów Europy -–Assemblee des Regions d`Europe – liczy 289 członków, którymi są regiony administracyjne z 23 państw europejskich, w tym z wszystkich państw członkowskich UE, z wyjątkiem Luksemburga. Rola tej kategorii grup nacisku wzrosła m.in w wyniku powołania przez Traktat z Maastricht nowego organu UE o charakterze doradczym – Komitetu Regionów, co z kolei świadczyło o randze, jaką UE nadaje swej polityce regionalnej i strukturalnej oraz Funduszom Strukturalnym będącym instrumentem finansowym tej polityki.

         Swoje biura w Brukseli ma już także kilkanaście stanów USA oraz kanadyjska prowincja Quebec (Delegation Generale de Quebec). W końcu lat 90. różne przedstawicielstwa regionalne w Brukseli reprezentowały interesy około 400 regionów.

GRUPY NACISKU

SEKTORA PRYWATNEGO

         Chodzi tutaj o najmniej jednorodną pod każdym względem kategorię grup prowadzących lobbing na forum UE. Wśród grup nacisku sektora prywatnego znajdują się głównie duże przedsiębiorstwa, które zdecydowały się na bezpośrednią, samodzielną reprezentację swoich interesów w Brukseli, tworząc tam swoje przedstawicielstwa. Uczyniły to takie firmy, jak: Bayer, Bertelsmann AG, British Airways, Citroen Autos, Ford Europe, ENI i wiele innych. W latach dziewięćdziesiątych ponad 200 przedsiębiorstw miało swoje indywidualne przedstawicielstwa w Brukseli.

Takie samodzielne przedstawicielstwa otworzyły też duże firmy amerykańskie – American Airlines, Microsoft Europe, Walt Disney Company oraz japońskie – Mitsubishi Electric Europe, Nissan Europe. Ten sposób samodzielnego prowadzenia lobbingu nie przeszkadza im wchodzić w skład różnych grup międzynarodowych. Czasem natomiast zdarza się i tak, że całe przedstawicielstwo to pojedynczy obserwator, który pełni rolę „ambasadora” przy instytucjach UE. Pozostaje on jednak w ścisłych profesjonalnych kontaktach zarówno z odpowiednią komórką macierzystej firmy, jak i z innymi, różnymi organizacjami zawodowymi prowadzącymi lobbing w UE. Firmy działające „w pojedynkę” wysyłają niekiedy swego obserwatora tylko na pewien czas, kiedy zachodzi taka potrzeba. Taki lobbing ad hoc, krótkoterminowy, jest oczywiście mniej kosztowny, ale najczęściej też mniej efektywny.

         Oprócz dużych firm działających na zasadzie „wolnego strzelca” wśród grup nacisku sektora prywatnego znajdują się również, coraz bardziej widoczni na forum UE, konsultanci, firmy konsultingowe czy też kancelarie prawnicze. Tworzą oni niejako grupę zawodowych lobbystów, podejmujących się odpłatnie reprezentowania interesów innych podmiotów. W Brukseli funkcjonuje około 100 firm prawniczych specjalizujących się w europejskim prawie wspólnotowym. Zdarza się coraz częściej, że zawodowi lobbyści rekrutują się z grona byłych urzędników instytucji UE, takich jak Komisja Europejska czy też Parlament Europejski. Ze względu na głęboką z reguły specjalizację zawodową i doświadczenie są oni wysoko notowani na rynku europejskiego lobbingu.

         Do kategorii grup nacisku sektora prywatnego należy także zaliczyć różnego rodzaju organizacje wywodzące się ze sfery, dla której działalność gospodarcza nie jest podstawową racją bytu (non profit sector). Często są to grupy o charakterze promocyjnym, zajmujące się propagowaniem i promowaniem idei, poglądów politycznych, przekonań religijnych itd. Przykładem może tu być m.in. Stowarzyszenie na rzecz Europejskiej Unii Monetarnej (Association for the Monetary Union of Europe – AMOE), powstałe w 1987 r. jako organizacja typu „think tank”. Inicjatorami utworzenia tej grupy nacisku byli: kanclerz RFN  Helmut Schmidt i prezydent Francji Valery Giscard d`Estaing, do których dołączyli potem przedstawiciele kół europejskiego biznesu (około 250 firm i banków). Grupa propaguje ideę stabilności monetarnej Europy i wspólnej waluty – euro.

(cdn)

KRYSTYNA

MICHAŁOWSKA-GORYWODA

Fragment z książki: Podejmowanie

decyzji w Unii Europejskiej,

Wydawnictwo Naukowe Scholar,

Warszawa 2002