BANKI SPÓŁDZIELCZE

Eugeniusz Laszkiewicz: Dobre prawo pomaga, złe zaś szkodzi

Panie Przewodniczący, proszę przedstawić aktualną sytuację banków spółdzielczych w Polsce?
Obecnie funkcjonuje w kraju 601 banków spółdzielczych, to znaczy około 1000 banków mniej niż 5 lat temu. Jednakże zmniejszenie się ilości tych banków nie jest rezultatem upadłości. Przeciwnie – jest to następstwo umacniania się naszej struktury w dosłownym tego znaczeniu. Po prostu trwa proces konsolidacji finansowo-organizacyjnej polskich banków spółdzielczych. Ale nie cierpią na tym klienci, gdyż ilość placówek nie maleje. Mniejszy bank przyłączony do większego pozostaje automatycznie jego oddziałem, który nadal obsługuje miejscową i okoliczną ludność. I jeśli parę lat temu mieliśmy 1600 banków, to wówczas łącznie z oddziałami było ponad 2300 placówek. Dziś mamy 601 banków i 3038 placówek.
Równolegle z konsolidacją banków podniósł się ich potencjał ekonomiczny. Gdy 10 lat temu średnie fundusze banku spółdzielczego wynosiły 20 tysięcy euro, to dzisiaj wzrosły one do ponad 890 tysięcy euro. Monitorujemy 179 banków, których fundusze przekraczają 1 milion EURO. Pozostałe banki spółdzielcze nie są tak silne kapitałowo, ale przynoszą zyski i bardzo dobrze realizują swoje zadania w regionach, w których funkcjonują.
W tym miejscu przydałaby się pewna refleksja. Otóż bank spółdzielczy jest to taka instytucja finansowa, która jest mocno związana z miejscem swojej działalności. Przykładowo, w Starym Dzikowie nie ma potrzeby funkcjonowania dużego banku, bowiem z powodzeniem wystarcza mniejszy, na miarę tego regionu. To jest właśnie ta specyfika banków spółdzielczych. Z całą odpowiedzialnością mogę powiedzieć, że w Polsce nie ma kiepskiego banku spółdzielczego, różnią się tylko wielkością. Wszystkie pełnią misję wobec swoich klientów, których część to członkowie banków spółdzielczych.

Czy przystąpienie Polski, z dniem 1 maja br., do Unii Europejskiej nie zagrozi funkcjonowaniu krajowych banków spółdzielczych?
Należy sobie uświadomić, że dyrektywa UE nakłada na wszystkie banki spółdzielcze wymóg posiadania minimum 1 miliona euro funduszy własnych. Ale tu wyłania się problem, którym jest niespójność przepisów prawnych. Otóż polska ustawa – Prawo Bankowe – mówi, że ten wymóg obowiązuje od roku 2010. Natomiast nasi negocjatorzy w Brukseli wynegocjowali pakiet finansowy, w którym ten termin przypada na rok 2007. Powstały dysonans jest bardzo istotny i niebezpieczny, gdyż zagraża istnieniu 120 banków spółdzielczych. Sprawa jest jeszcze nierozstrzygnięta i choć prawo unijne ma pierwszeństwo, będziemy w tej kwestii negocjować w polskim parlamencie i Ministerstwie Finansów. Podam przykład – Portugalia, która jest od wielu lat członkiem Unii Europejskiej, ten wymóg posiadania przez banki odpowiednich kapitałów ma wyznaczony dopiero na rok 2012. A nasi negocjatorzy bezsensownie zaakceptowali termin o 5 lat krótszy, pomimo że Polska nie jest jeszcze w Unii Europejskiej. Zamiast fachowców pojechali urzędnicy, którym było wszystko jedno, czy to będzie rok 2007 czy 2012, a skutki dla polskich banków są groźne. Polskie banki spółdzielcze od lat przygotowywały się do akcesji. Uważamy, że wiemy, co i jak mamy robić dla naszego kraju w zjednoczonej Europie. Głównym obowiązkiem, jaki chcemy na siebie przejąć, będzie dystrybucja unijnych funduszy w dopłatach bezpośrednich dla rolników oraz środków strukturalnych.

Na ile pracownicy banków spółdzielczych są przygotowani do działalności w nowych warunkach?
Mamy w bankach spółdzielczych dobrze przygotowanych pracowników obsługi funduszy unijnych. Przez kilka miesięcy wespół z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa były prowadzone szkolenia dla rolników w zakresie dostępu i wypełniania dokumentów obowiązujących w Unii Europejskiej. Jednocześnie szkolili się i pracownicy banków spółdzielczych. Ostatnio Krajowy Związek Banków Spółdzielczych wspólnie z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Pierwszym Portalem Rolnym z Wrocławia prowadzi studia internetowe, obejmujące większość zagadnień, z którymi sektor bankowości spółdzielczej jako całość, pracownicy jako jednostki i banki spółdzielcze jako podmioty zetkną się po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Studia te kończą się certyfikatem i dyplomem, które pozwalają stwierdzić, że dany pracownik jest dobrze przygotowany. Pragnę dodać, że w bankach spółdzielczych mamy sporo pracowników, którzy zdobyli dobrą znajomość choćby jednego z języków obowiązujących w Unii. Muszę się pochwalić, że 40 proc. naszej kadry posiada wykształcenie wyższe. Każdy ubiegający się o fotel prezesa banku był wnikliwie, pod wieloma względami, weryfikowany przez Komisję Nadzoru Bankowego.

Jakie są powinności Zarządu Krajowego Związku Banków Spółdzielczych wobec banków spółdzielczych?
Krajowy Związek Banków Spółdzielczych jest ogólnopolską bankową izbą gospodarczą zrzeszającą – na zasadach dobrowolności – banki spółdzielcze, banki zrzeszające i związki rewizyjne. Głównym zadaniem Związku, jego misją, jest inicjowanie i prowadzenie działań zabezpieczających sprawne funkcjonowanie sektora spółdzielczości bankowej. Istotna jest dbałość o należytą reprezentację interesów banków spółdzielczych wobec władz krajowych różnych szczebli, a także aktywne i efektywne kontakty na arenie międzynarodowej.
Aspekt krajowy aktywnej działalności KZBS jest szczególnie dostrzegalny w zaangażowaniu w prace legislacyjne nad ustawami ważnymi dla funkcjonowania banków spółdzielczych, podejmowanie owocnego dialogu z instytucjami sektora bankowego i finansowego, budowanie silnego lobbingu w kraju i za granicą oraz w kreowaniu nowoczesnego wizerunku banków spółdzielczych. Znaczna skuteczność działań legislacyjnych Związku w dużej mierze wynika z jego merytorycznie dobrych kontaktów z NBP, przedstawicielami organów władzy oraz silnej pozycji w światowych organizacjach spółdzielczych. Działając na rzecz konsolidacji środowiska banków spółdzielczych, Krajowy Związek organizuje spotkania, seminaria i konferencje. Sprzyjają one nie tylko wymianie wiedzy i doświadczenia, lecz również stwarzają platformę dla wspólnych działań.
Niektóre środowiska trzymające władzę, z zasady przeciwne wszelkim formom spółdzielczości, starają się pomniejszać rolę Krajowego Związku Banków Spółdzielczych wiedząc, że nie ma obecnie w Polsce organizacji tak aktywnie i skutecznie zabiegającej o interesy banków spółdzielczych.
Działalność lobbingowa Krajowego Związku Banków Spółdzielczych, wspomagająca starania o wprowadzanie korzystnych dla sektora bankowości spółdzielczej rozwiązań legislacyjnych, to bez wątpienia najważniejsza i najbardziej zauważalna sfera aktywności Związku w ostatnich latach. Zarząd KZBS ma świadomość ważności swojej roli i dlatego podejmuje wielorakie działania, służące poprawie skuteczności funkcjonowania banków spółdzielczych. Przykładem takich działań może być powstanie branżowego funduszu poręczeniowego, z którego – bezpośrednio lub pośrednio – będą mogły korzystać wszystkie banki spółdzielcze. Dotyczy to Krajowego Funduszu Poręczeń Kredytowych Bankowości Spółdzielczej. Fundusz ten wzorowany na doświadczeniu unijnym będzie jednocześnie przepustką do europejskich kredytów i ich klientów.

Dlaczego członkowie zarządu KZBS, i Pan osobiście, tak silnie angażujecie się w prace legislacyjne nad ustawami dotyczącymi banków spółdzielczych?
Dobre prawo pomaga, zaś złe szkodzi. Stąd najważniejszy jest dla nas czynnik prawny. A jako bankowcy spółdzielcy musimy się w oparciu o to prawo poruszać, ale tak, aby sektor nie poniósł zbyt dużych szkód. Podobnie było w przeszłości, kiedy obowiązywała ustawa o restrukturyzacji banków spółdzielczych i BGŻ, która już w swym głównym założeniu łączyła banki spółdzielcze z BGŻ. Jak wiemy nic z tego nie wyszło, a sektor banków spółdzielczych poniósł straty.
Z konieczności poprawy tego złego prawa rozpoczęły się prace nad nową ustawą o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, zrzeszaniu się i bankach zrzeszających. Ta ustawa weszła w życie w roku 2000. Przy pracach nad nią wciąż musieliśmy się bronić przed pomysłami ustawodawców. Ustawa była zdecydowanie lepsza, choć dawała zbyt duże pole do nadinterpretacji i niedointerpretacji. Dlatego wystąpiliśmy o jej nowelizację. Nastąpiło to po wielu zmaganiach w czerwcu 2003 roku. Nowelizacja objęła wiele zapisów istotnych dla sektora, a mianowicie rozszerzono teren działania banków spółdzielczych, poszerzono katalog ich czynności, podniesiono aspekty ekonomiczne funkcjonowania banków spółdzielczych, wprowadzono przepis o pomocy dla banków i zniesieniu części rezerwy obowiązkowej.
Drugim istotnym czynnikiem sprzyjającym solidnej pracy banków spółdzielczych jest dobra atmosfera. W tym słowie chciałbym zmieścić także takie znaczenie – chodzi o zjawisko oceny przez decydentów i środowisko, w którym się działa, naszej pracy. I o ile banki spółdzielcze cieszą się ogromnym poparciem swoich klientów, zrozumieniem, wysoką oceną, o tyle nie ma, niestety, takiego przełożenia na decydentów. Niektórzy z nich popisują się wręcz ignorancją, bądź nieznajomością działalności banków spółdzielczych. Ze statystyk wynika, że banki spółdzielcze mają tylko 7 procent rynku bankowego w Polsce. Ale banki spółdzielcze obsługują 10 i pół miliona klientów i łatwo sobie wyobrazić jak ogromną, a zarazem mrówczą pracę one wykonują. Do nas nie przychodzą klienci z walizkami pieniędzy. Nasi klienci to głównie mieszkańcy wsi. Oni wpłacają po kilkaset złotych i później wyjmują takie same sumy z bankomatów. Tak, tak, każdy bank spółdzielczy ma jeden lub 2-3 bankomaty. Dopóki decydenci nie zrozumieją w pełni istoty i ważności funkcjonowania sektora banków spółdzielczych, dopóty my nie będziemy mogli do końca rozwiązać problemów, które są ważne dla gospodarki całego kraju. Przypomnę, że w krajach UE banki spółdzielcze mają 20 i więcej proc. rynku bankowego. W sprzyjających warunkach za parę lat można taki rynek osiągnąć w Polsce.
Twórca spółdzielczości bankowej, Franciszek Stefczyk, powiedział: Podstawą bytu państwa jest funkcjonowanie spółdzielczości, która ma ważne znaczenie dla rozwoju gospodarczego, kulturalnego i dla bytu narodu. We wszystkich aspektach naszej działalności staram się skutecznie realizować tę piękną ideę.

Krajowy Związek Banków Spółdzielczych jest członkiem dwóch międzynarodowych organizacji spółdzielczych: Stowarzyszenia Banków Spółdzielczych Unii Europejskiej (Groupement) oraz Światowego Zrzeszenia Banków Spółdzielczych (ICBA) i jego Europejskiego Komitetu Regionalnego. Przez dwie ostatnie kadencje Eugeniusz Laszkiewicz sprawował funkcję wiceprzewodniczącego Komitetu ICBA. Dotychczasowym szefem Światowego Zrzeszenia BS był przedstawiciel Kanady, Claude Beland.
9 października 2002 r. w Lizbonie obradowało Międzynarodowe Zrzeszenie Banków Spółdzielczych – International Co-operative Banking Association (ICBA). Delegaci Krajowych Stowarzyszeń Banków Spółdzielczych powierzyli pełnienie funkcji przewodniczącego ICBA Eugeniuszowi Laszkiewiczowi – przewodniczącemu Zarządu Krajowego Związku Banków Spółdzielczych. Wybór ten jest ogromnym wyróżnieniem dla całego sektora bankowego w Polsce.
Światowe Zrzeszenie Banków Spółdzielczych (ICBA) obok Międzynarodowej Unii Raiffeisena reprezentuje bankowość spółdzielczą wszystkich kontynentów. Organizacja ta wchodzi w skład Międzynarodowego Związku Spółdzielczego (International Co-operative Association), a jej celem jest lobbing banków spółdzielczych na forum instytucji międzynarodowych, ONZ, Światowej Organizacji Pracy, obrona ich interesów wobec władz poszczególnych krajów oraz zapewnienie współpracy i rozwijanie spółdzielczych systemów bankowości na całym świecie. Członkami ICBA są m.in. największe grupy bankowe Credit Agricole i Credit Mutuel z Francji, Ruch Desjardins z Kanady, Światowa Organizacja Związków Kredytowych. ICBA zorganizowana jest w tzw. Komitety Regionalne zrzeszające banki spółdzielcze z obszaru danego kontynentu lub strefy kulturowej. Łącznie ICBA zrzesza 107 organizacji i grup krajowych. Wybór Eugeniusza Laszkiewicza na przewodniczącego ICBA spowodował przeniesienie siedziby tej organizacji do Warszawy.

ALPA w płynie i żelu
łagodzi
różne bóle decydentów.

Oprócz egzystencjalnych.