DECYZJE I ETYKA

Profesor Wojciech Gasparski

Europejskie standardy etyki i społecznej odpowiedzialności biznesu były tematem konferencji zorganizowanej w grudniu 2002 r. przez Centrum Etyki Biznesu (CEBI) Instytutu Filozofii i Socjologii PAN oraz Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego (WSPiZ) w Warszawie. Konferencja ta odbywała się pod patronatem prof. Danuty Hü bner, sekretarza Komitetu Integracji Europejskiej oraz European Business Ethics Network (EBEN) i Polskiego Stowarzyszenia Etyki Biznesu (EBEN Polska).

W referacie programowym (W. Gasparski, A. Lewicka-Strzałek, B. Rok, G. Szulczewski: “Europejskie i światowe standardy etyki oraz społecznej odpowiedzialności w działalności gospodarczej”) zwrócono uwagę na to, że dla gospodarki polskiej oraz jej wymiaru etycznego znajomość europejskich standardów etyki i odpowiedzialności społecznej ma znaczenie szczególne w związku z akcesją Polski do Unii Europejskiej. Czas podjąć wyzwanie, stwierdzono, polegające na podjęciu wysiłków na rzecz eliminacji zachowań wedle postawy, którą starożytni charakteryzowali słowami Owidiusza: Video meliora proboque, deteriora sequor, tj. “widzę i pochwalam to, co lepsze, lecz wybieram gorsze”. Bo czyż o wybieraniu gorszego nie świadczy utrzymujące się od lat środkowe miejsce Polski (dokładnie 45.) w indeksie korupcji opublikowanym przez Transparency International, do czego nawiązywała p. J. Bohdanowicz reprezentująca Forum Liderów Biznesu Księcia Walii? Bo czyż gorszym, by nie powiedzieć gorszącym, był sposób “rozwiązywania” sprawy Fabryki Kabli w Ożarowie? Bo czyż gorszymi nie są sposoby reklamowania medykamentów i wytworów alkoholowych pokazywane na konferencji zarówno przez dr Małgorzatę Niepokulczycką, prezesa Federacji Konsumentów, jak i mgr Julitę Sokołowską z WSPiZ? Czyż niska jakość wyrobów nie jest pochodną niedoceniania norm etycznych, na co zwracała uwagę mgr inż. Grażyna Ożarek z Politechniki Warszawskiej? A co z sygnalizowaniem złych zachowań, pytał mgr Marek Arszułowicz z WSPiZ?

Jednak sięganie po europejski wyróżnik etyczności w biznesie oraz korzystanie z powiązań norm i standardów etycznych przyjętych i przyjmowanych w Europie, niektóre w ślad za koncepcjami amerykańskimi (programy etyczne) czy japońskimi (kyiosei), przynosi - powoli, bo powoli - skutki. O zasadach etycznego postępowania sformułowanych w kodeksie firmy Hutmen mówił jej prezes p. Adam Dusiński, o kodeksie pracownika Poczty Polskiej informowała mgr Justyna Siwek, z Centralnego Zarządu PP. O kodeksie dobrych praktyk nadzoru korporacyjnego, odwołujących się do doświadczeń europejskich, mówił dr Piotr Tamowicz z Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową, zaś o zasadach ładu korporacyjnego dla spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych mówiła dr Barbara Mazur z Politechniki Białostockiej. O stanie przygotowań do wprowadzania europejskich standardów w administracji informowała prof. Barbara Kudrycka, rektor Wyższej Szkoły Administracji Publicznej w Białymstoku, a o przestrzeganiu europejskich i światowych standardów w badaniach rynku i opinii mówił dr Sławomir Nowotny, rzecznik odpowiedzialności zawodowej Organizacji Firm Badania Opinii i Rynku, jedynej organizacji pracodawców reprezentowanej na konferencji. A swoją drogą ciekawe jest dlaczego inne organizacje pracodawców oraz organizacje ludzi biznesu notorycznie stronią od udziału w konferencjach, na których mogłyby zaprezentować swoje stanowisko w sprawie etycznego wymiaru działalności prowadzonej przez zrzeszone w tych organizacjach firmy? Czyżby i tu kłaniał się Owidiusz?

Kilka lat temu, w czasie Europejskiej Konferencji Etyki Biznesu zorganizowanej przez EBEN, otrzymałem od jednego z uczestników książkę omawiającą przypadki związane z przezwyciężaniem dylematów etycznych w biznesie zachodnim podane z pełnymi danymi firm i sytuacji. Zainspirowany tą publikacją zwróciłem się do wiceprezesa dużej organizacji zrzeszającej polskich biznesmenów proponując opracowanie podobnej publikacji polskiej. Byłby to, jak sądziłem (i nadal jestem o tym przekonany), dobry przykład zarówno do naśladowania, jak i edukowania przyszłych przedsiębiorców i menedżerów. Po kilku miesiącach ów wiceprezes, któremu pomysł spodobał się, poinformował mnie, zawiedziony i rozczarowany, że znalazł kilkunastu szefów firm, którzy wprawdzie mogliby udostępnić informacje o kazusach z ich praktyki, ale nie uczynią tego. Nie zrobią tego, gdyż obawiają się zawiści innych oraz tego, by im po prostu nie “podłożono świni”.

W tym kontekście znacząco brzmiał głos prof. Anieli Dylus z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego na temat miejsca katolickiej nauki społecznej w całokształcie źródeł europejskich norm i standardów etycznych. Znakomitą ilustracją tej kwestii była prezentacja zasad etycznych działalności gospodarczej wywiedzionych z encykliki papieskiej Centessimus Annus, co przedstawił mgr inż. Jerzy A. Donarski z Instytutu ORGMASZ w Warszawie.

Ważnym wkładem, nadającym ton debacie toczonej w trakcie konferencji, były wystąpienia dr Piotra Nowiny-Konopki, rektora Kolegium Europejskiego w Warszawie-Natolinie oraz nadesłane wypowiedzi prof. Heidi von Weltzien Hoivik, prezesa EBEN i prof. Gilberta Lenssena, rektora Academy for Business in Society, instytucji powołanej z inspiracji CSR (Corporate Social Resposibility) Europe w Brukseli. Prezes EBEN Polska prof. Jacek Sójka oraz rektor WSPiZ prof. Andrzej K. Koźmiński wskazali na znaczenie standardów europejskich w kształceniu z zakresu etyki biznesu, administracji i polityki, dla podnoszenia poziomu kultury działalności gospodarczej, politycznej i społecznej w Polsce.

ALPA w płynie i żelu
łagodzi
różne bóle decydentów.

Oprócz egzystencjalnych.