LOBBING PO ANGIELSKU

Charles Miller "Politico`s Guide to Political Lobbying", Politico`s, Wielka Brytania, 2000

KATARZYNA BZOWSKA

Tak brzmi przesłanie książki Charlesa Millera “Politico’s Guide to political lobbying”. Jej autor od lat zajmuje się lobbingiem w sposób praktyczny - pracuje jako konsultant w firmie lobbingowej Citigate Westminster, jest też sekretarzem generalnym Stowarzyszenia Zawodowych Konsultantów Politycznych (Association of Professional Political Consultants); uważany jest za eksperta z zakresu lobbingu. Wydana w 2000 r. książka pochodzi z wydawniczej serii “Politico’s Guide to...”, w której istniejące od 1998 r. wydawnictwo “Politico’s” stara się przybliżyć, tym którzy tej wiedzy potrzebują, skomplikowany system władzy brytyjskiej. Do tej pory wyszły “Politico’s Guide to electoral reform”, “Careers in politics & government”, “Local Government” oraz “Parliament”.

W Wielkiej Brytanii nie ma przepisów lobbingowych. Miller uważa, że ta dziedzina powinna podlegać pewnym regulacjom, ale nie mogą być one zbyt szczegółowe, np. propozycja, by nikt kto pracował w rządzie lub na wyższych stanowiskach w administracji nie mógł zatrudnić się w firmie konsultingowej przez dwa lata po opuszczeniu swej poprzedniej pracy, jest nieuzasadniona. “Wiele osób dlatego jest zatrudniane w tych firmach, bo mają gruby notes z telefonami” - mówi Miller i jego zdaniem nie ma w tym nic złego, jeśli ktoś korzysta z nawiązanych wcześniej kontaktów. Lobbing wynika - zdaniem Millera - z samej natury rządu i parlamentu i tak długo będzie zapotrzebowanie na lobbystów, jak długo instytucje te nie zaczną pracować przy “otwartej kurtynie”.

Na samym wstępie swej książki Miller definiuje co to jest lobbing. Pisze: “To po prostu podjęcie akcji zmierzającej do wpłynięcia na działania instytucji rządowych. Oznacza to, że lobbing swym działaniem obejmuje wszystkie elementy centralnego i lokalnego rządzenia, a także inne instytucje publiczne, zarówno na szczeblu krajowym, jak i międzynarodowym”. Lobbing to działanie w pełni legalne - uważa Miller, podkreślając, że aby było skuteczne, podejmujący działalność lobbingową powinni poznać dokładnie system polityczny, aby wiedzieć, jak się w nim poruszać. Dlatego też znaczna część książki omawia szczegółowo brytyjski system polityczny oraz jego funkcjonowanie. W tym sensie może się wydawać, że podręcznik jest bezużyteczny dla polskich lobbystów. Do pewnego stopnia to prawda, bo polski system polityczny jest zupełnie inny, ale jednocześnie autor daje szereg uwag ogólnych, a na konkretnych przykładach omawia udane i nieudane akcje lobbingowe. Te uwagi mają charakter uniwersalny.

Gdy czyta się prasę, ogląda telewizję i słucha radia - stwierdza Miller - można dojść do wniosku, że działania rządu mają charakter czysto polityczny, ale wynika to z tego, że dziennikarze mają na ogół dostęp jedynie do osób, które znajdują się “na froncie” systemu rządzenia - do posłów, ministrów, radnych, funkcjonariuszy partyjnych, czy - na szczeblu europejskim - komisarzy unijnych. Proces podejmowania decyzji, które mogą obserwatorowi z zewnątrz wydawać się politycznymi, jest jednak znacznie bardziej skomplikowany i to, co utrzymuje cały system polityczny państwa, często jest niedostępne zewnętrznemu obserwatorowi, a właśnie najczęściej przesądza o podejmowanych decyzjach. To cały skomplikowany układ, w skład którego wchodzą urzędnicy państwowi i przedstawiciele biznesu.

Najważniejsze miejsce w tym skomplikowanym systemie - przynajmniej w Wielkiej Brytanii - przypada urzędnikom państwowym. Choć ich liczba znacznie spadła w ciągu ostatnich dwudziestu lat, to nadal w urzędach państwowych zatrudnionych jest 460.000 urzędników, z których trzy czwarte pracuje w sześciu z pięćdziesięciu departamentów urzędów centralnych. Już samo to pokazuje, jak bardzo władza w Wielkiej Brytanii - wbrew temu, co się sądzi - jest scentralizowana.

Głównym zadaniem departamentów ministerstw i urzędów centralnych jest wprowadzanie w życie decyzji politycznych, a więc podejmowanych przez ministrów, oraz zapewnianie ciągłości pracy tych urzędów, bez względu na polityczne zmiany. Jednocześnie ze względu na to, że ministrowie pełnią funkcje stosunkowo krótko i nie są specjalistami w danej dziedzinie, korzystają z doradztwa urzędników. Rola tych ostatnich jest znacznie większa niż mogłoby się formalnie wydawać. Stąd wniosek dla lobbystów: jeśli nawet będą starali się pozyskać poparcie ministra, muszą pamiętać o tym, że i tak wszystko wyląduje na biurku urzędnika, czasem lepiej więc uzyskać bezpośrednio jego poparcie, bo wtedy to on będzie przekonywał ministra.

Drugim ważnym elementem sytemu jest parlament, w Wielkiej Brytanii złożony z Izby Gmin i Izby Lordów, z których ta ostatnia jest obecnie w fazie zasadniczych reform, które nie wiadomo jak się zakończą i tym samym jej rola jako przedmiotu oddziaływania lobbystów jest znacznie ograniczona. “Parlament instytucjonalnie - pisze Miller - znajduje się w centrum władzy. Jego prawdziwa funkcja i znaczenie jest w pewnym sensie konstytucyjną fikcją, gdyż rząd z dużą większością parlamentarną może zrobić to, co zechce”. Miller zwraca uwagę na statystyki: 90 proc. ustaw parlamentu brytyjskiego i 70 proc. ustaw Parlamentu Europejskiego zostało zatwierdzonych bez żadnych parlamentarnych poprawek.

Nie oznacza to wcale, że parlamentarzystów należy lekceważyć. Jako politycy wiedzą, jak przyciągać uwagę mediów i mogą być świetnie wykorzystani, zwłaszcza jeśli chodzi o sprawy lokalne. Nie należy zapominać, że ministrowie także najczęściej są posłami. Działają więc w pewnym otoczeniu, prowadzą rozmowy i z pewnością są posłowie, z których zdaniem należy się liczyć.

Lobbysta powinien nie tylko wiedzieć, jak skonstruowany jest system władzy państwowej, ale także znać mechanizmy jego działania. W tej części książki Miller podaje szereg konkretnych, czasem wydawałoby się trywialnych, uwag. Na przykład, trzeba pamiętać, że ministrowie są przeciążeni pracą. Nie należy więc umawiać się z nimi na długą rozmowę; to co można przedstawić w godzinę, da się równie dobrze skomasować do 20 minut. Przed takim spotkaniem trzeba się dobrze przygotować, wysyłając ministrowi list zawierający główne punkty, które chcemy omówić. Wszelkie załączniki powinno się przekazać urzędnikom - to w praktyce oni będą zajmowali się sprawą. Zasadnicze decyzje - stwierdza Miller - zapadają najczęściej na stosunkowo niskich szczeblach. Poparcie ministra ogranicza się najczęściej do złożenia podpisu.

• Kto w praktyce będzie podejmował decyzję?
• Kto lub co może mieć na nią wpływ?
• Jak wyglądają argumenty obydwu stron?
• Kto i z jakich pozycji będzie prowadził lobbing? Kim są nasi sprzymierzeńcy i ewentualni przeciwnicy?
• Czy sprawą mogą zainteresować się media?
• Czy propozycja, której jesteśmy przeciwni będzie kosztowna? Jeśli tak, to należy zebrać jak najwięcej argumentów w tej sprawie.
• Czy nasza propozycja będzie wymagała poniesienia kosztów? Jeśli tak, to musimy zebrać argumenty, które uwidocznią, że korzyści są większe niż poniesione ewentualne wydatki.

Prowadząc działania lobbingowe trzeba znać system pracy osób, na które zamierzamy wywierać wpływ. Na przykład, nie należy umawiać się z ministrami w godzinach obrad parlamentu - istnieje bowiem duże prawdopodobieństwo, że nie będą mieli dla nas czasu i zrezygnują z wcześniej umówionego spotkania, bo będzie ważne głosowanie w parlamencie. Nie należy też umawiać się z nimi w czasie weekendu - wtedy jeżdżą do domów i odbywają spotkania w swoich okręgach wyborczych, na których zawsze możemy się zjawić. Do każdej osoby, której poparcia szukamy, należy wysłać osobisty list, wszelkie okólniki trafiają na ogół do kosza.

Trzeba pamiętać, że w niektórych okresach, zwłaszcza podczas kampanii wyborczej, politycy są znacznie bardziej wrażliwi na opinię publiczną. Ale i tu Miller udziela dobrej rady: nie należy kandydatów na posłów zasypywać długimi kwestionariuszami, wymagającymi szczegółowych odpowiedzi - nie będą mieli na to czasu. Jeśli chcemy poznać opinie kandydata na interesującą nas sprawę, lepiej przychodzić na spotkania wyborcze.

Szkoda, że tych rad nie znali Polacy mieszkający w Wielkiej Brytanii, którzy od lat mówią o potrzebie utworzenia “polskiego lobby” (co miałoby to oznaczać w praktyce, pozostaje tajemnicą). Od lat Zjednoczenie Polskie w Wielkiej Brytanii przed wyborami powszechnymi wysyłało do kandydatów sążniste ankiety, prosząc ich o wyrażenie opinii w tak czasem szczegółowych sprawach, jak np. prawo do pracy dla polskich pielęgniarek. Dziwiono się potem, że przychodziło tak mało odpowiedzi, a sprawa jak nie była załatwiona, tak nie jest.

I jeszcze jedno: nigdy za wcześnie nie wolno spocząć na laurach. Znane są przypadki kampanii lobbingowych, których autorzy przekonani, że wszystko zostało załatwione, w końcu przegrali, bo konkurenci okazali się skuteczniejsi na ostatnim etapie.

Pod koniec książki Miller podaje szereg konkretnych wskazówek jak uczyć się lobbingu, gdzie zapisać się na kursy z zakresu działania systemu administracyjnego i politycznego, jak oddziaływać na partie polityczne. Książka jest bowiem pomyślana jako rodzaj kursu dla lobbystów, dlatego zawiera szereg przykładów i punktów do “powtórki”. Dla laika jest to wykład czasem mało przejrzysty i usiany zbyt skomplikowanymi wyrażeniami technicznymi.

Autor pisze wreszcie: “Książka ta jest z pewnością obciążona przez temat, który porusza, a który jest trudny do zrozumienia dla osób z zewnątrz, nie mających jasnego obrazu działania całego systemu. Nie tylko bowiem instytucje niechętnie odsłaniają kurtyny, ale niewiele jest prac dostępnych dla osób spoza systemu, które go omawiają i tym samym mogą być pomocne dla lobbystów”. [...]

ALPA w płynie i żelu
łagodzi
różne bóle decydentów.

Oprócz egzystencjalnych.