DECYZJE I ETYKA

Profesor Wojciech Gasparski

Czy wakacje decydenta to rzeczywiście, jak myśli wielu, dolce far niente - słodka bezczynność i miłe nieróbstwo? Czy jest to wolność od podejmowania decyzji z wyjątkiem tego, na którym boku ułożyć się na piaszczystej plaży w dalekim zakątku świata? Bo o tym, jaki to będzie zakątek pomyśleli wcześniej sponsorzy, ot tacy jak ci, którzy zachęcili szefów niektórych kas chorych do oddania się wakacyjnym studiom w Południowej Afryce. Wakacyjnym, choć było to w maju, bo majowa pogoda była iście lipcowa: w Polsce kwitły lipy (sic!), a w licznych zakątkach świata wakacje są cały rok. W szczególności dla decydentów z innych stron, może nie tyle świata, ile stron prasy skrupulatnie odnotowującej etyczny dumping uprawiany przez niektórych decydentów.

Osiągnięcia owego dumpingu będą zapewne przedmiotem swoistej licytacji decydentów, którzy chwalić się będą przy barze ilu widzom wcisnęli kit rzekomo “wielkiego”, choć przecież najniższego lotu “braciszka”. Pomaga im w tej licytacji nawet “Newsweek Polska”. Ci sami zaspokajacze, czy raczej rozbudzacze niskich gustów dziwić się będą później, dlaczego rośnie popularność politycznych naśladowców różnych gulczasów (uwaga korekta - pisać z małej litery, bo to nazwa typu, a nie imię własne; przy okazji: czy pisać należy “typu” czy “typa”?). Toż przecież “czym skorupka za mediami nasiąknie, tym nas... trąci” - czytaj na dwa sposoby: (a) waniajet, albo (b) zdzieli, jak poseł manifestanta pod Sejmem (czy w studiu TV) lub vice versa (nie mylić z Wersalem). Decyzja należy do ciebie. Jakie więc rozwiązanie “nominujesz” do tego łoskara?

- Słyszał pan, panie kolego - pyta na spacerze jeden decydent drugiego - o tym co śni się ostatnio kominiarzom, notariuszom i innym doradcom podatkowym.
- Nie, a co takiego?
- Otóż śni im się, że lodziarze, barmani, hotelarze, restauratorzy i inni organizatorzy wakacyjnych usług założyli korporacje zawodowe, a te stały się takie etyczne, że lody, drinki, pokoje, obiady i kolacje itd. będą oferowane tylko po najwyższych cenach. A wszystko dlatego, żeby zarobić na powakacyjne honoraria dla owych notariuszy, doradców i kominiarzy, którzy wpisali do swych kodeksów etycznych zakaz pobierania opłat niższych niż maksymalne.
- Tak więc obok ustawy kominowej mamy kominiarskie kodeksy.
- Z tym, że ustawa kominowa służyła obcięciu kominów płacowych, a kominiarskie kodeksy służą podwyższeniu.
- Pan się dziwi, toż przecież im wyższy komin tym kominiarzom lepiej.
- Słyszy się też, że ustawa, ta kominowa właśnie, co to miała zredukować ekscesy menedżerów spółkujących ze skarbem państwa ma być zmieniona ze względu na złe stosunki.
- Wszystko przez to, że menedżerowie dbając o zgodność słów i czynów - czyli integralność (co za etyka!) - nie tylko mówili “mój Skarbie”, ale także skarb brali jak swoje.
- Ma pan rację, nie należy PZUć stosunków, bo inaczej wakacje spędzić przychodzi na państwowym wikcie i opierunku. Wprawdzie to taniej, ale za to widoki już nie te.
- Cień jakiś w kratkę.
- Nie tylko cień, pogoda również, nawet ta dla bogaczy.
- Pogoda pogodą, ale nawet przy niepogodzie trzeba w wakacje coś robić.
- Proponuję grę “I ty możesz zostać decydentem”. No może nie od razu decy-, ale stopniowo najpierw mili-, potem centy-.
- Na czym ta gra polega?
- Na oferowaniu decyzji za mili...
- ?
- Bądźmy dla siebie mili.
- Za ile?
- Za centy....
- A co z decy-
- Zdecyduje wartość.
- Jaka?
- Dodana.

Dumping to zaniżanie cen, dumpingowa aksjologia to zaniżanie wartości, ale nie po to by skorzystał kupujący, lecz po to, by kupującego uzależnić od “produktu”. Produktem może być zarówno to, co materialne, jak też to, co wirtualne. Uzależniony nabywca niczym narkoman staje się bezwolnym obiektem manipulacji oskarżającej (oskarżenie godne dilerów) o paternalizm i moralizatorstwo tych, którzy przestrzegają przed obniżaniem lotów i populizmem.

By to przemyśleć znajdźmy w czasie wakacji jakąś ocienioną alejkę i wzorem greckich perypatetyków, którzy zajmowali się etyką spacerując, poszukajmy środków między skrajnościami. Ot takimi jak: zuchwałość-tchórzostwo, rozwiązłość-niewrażliwość, rorzutność-chciwość, marnotrawstwo-sknerstwo, pycha-małoduszność, lękliwość-bezwstydność, kpiarstwo-mrukliwość, uniżoność-szorstkość, zawiść-niechęć i jeszcze paroma innymi. Środki te, to cechy charakteru zwane od czasów Arystotelesa cnotami. Ich znajomość pomoże ocenić kandydatów na decydentów startujących w powakacyjnych wyborach samorządowych i - oby - podnieść zaniżone minima etyczne po obu stronach decydenckiej lady.

Żele łagodzą
różne bóle decydentów.

Oprócz egzystencjalnych.