NIEUCZESANE REFLEKSJE

Andrzej Will

Prasa codziennie bombarduje nas zatrważającymi informacjami o kataklizmach, nieszczęściach o niewyobrażalnym rozmiarze, wypadkach, które tak na prawdę nie powinny się zdążyć, o niszczycielskiej sile natury szalejącej wichurami i powodziami.

Czytając te doniesienia włos się jeży, przerażenie dech zapiera w piersi i przez moment jesteśmy jednym wielkim strachem. Ale tylko przez moment. Bardzo szybko przychodzi refleksja: to wszystko dzieje się nie u nas, nie u mnie, nie w moim najbliższym otoczeniu. A więc mnie to nie dotyczy i nie mam się, czego bać. Siła oddziaływania strachu słabnie i za chwilę po przerażeniu nie zostaje śladu. Tak się dzieje, gdy rzeczy “straszne” wydarzą się daleko, a ich sprawcą są siły natury niezależne od nas, od naszych postaw i działań, od naszych kompetencji i zasad postępowania. Pozostaje jedno słabe uczucie bezsilności. Uczucie niejednokrotnie usprawiedliwione. Kataklizm był nie do przewidzenia i zostało zrobione wszystko, aby jemu zapobiec, a jednak się wydarzyło. Natura w starciu z człowiekiem zwyciężyła w przerażającym stylu. I powtarzamy sobie “to nie od nas zależało”. Bezsilność jest wtedy mniej doskwierającą, mniej dokuczliwą, mniej obezwładniającą.

Rzecz ma się całkiem odwrotnie, gdy “kataklizm” jest wywołany nie powodzią, nie huraganem, ale ludzkim działaniem, przekalkulowanym, przemyślanym. Działaniem z premedytacją. Działaniem, wobec, którego my, zwykli śmiertelnicy, jesteśmy bezradni. Działaniem ludzi, których zadaniem, podstawowym zadaniem, jest obrona nas przed niegodziwością, bezprawiem, nieuczciwością itd. Po prostu, obrona w imieniu prawa. Spotykany brak tej obrony nie budzi aż takiego sprzeciwu jak łamanie ogólnie przyjętych zasad, jak traktowanie członków społeczeństwa przedmiotowo, jak daleko posunięty

Tytuły zamieszczane w prasie wywołują dreszcze niepokoju, bo co innego mogą wywoływać tytuły: “Lepper wzywa do obywatelskiego nieposłuszeństwa”, “Szare państwo”, “Waluś w szpitalu – Samoobrona węszy spisek”, “Podwójna śmierć”, “Śmiertelna pętla”, “Głodny pacjent”. I wiele, wiele innych tytułów mówiących o sprzeniewierzaniu się prawu i moralności. Ludzi, zawodów i funkcji nie będę wymieniał, od których, nie z naszej woli, jesteśmy w większym lub mniejszym stopniu zależni.

Z jednej strony, dzięki tzw. mas mediom świat się nam skurczył, odległości nie grają takiego znaczenia jak dawniej, ale z drugiej strony koncentracja informacji o kataklizmach, zbrodniach, nieprawościach wprowadza nas w świat przerażającego zła. Z jednej strony chcemy być rzetelnie informowani, z drugiej strony zaś ta sama informacja powoduje frustracje, odbiera motywację pozytywnego działania.

Refleksje takie “naszły” mnie podczas zaległej lektury codziennej i tygodniowej prasy. Rozumiem mechanizm działania atrakcyjnego news`a. Lepiej się “sprzedaje” wiadomość o morderstwie niż o uzyskanych plonach z ha. Afery lepiej “idą” niż informacje o zaradności wójta w zmniejszaniu skutków bezrobocia i o budowanym przez niego polu golfowym. Atrakcyjniejszy jest artykuł o bliźnim, który zdefraudował, zgwałcił i poderżnął, niż tekst nawołujący do społecznikostwa, samopomocy, solidarności.

Ale jest jeszcze inna zasada, bardzo rzadko przestrzegana, a tak niezmiernie ważna dla życia społecznego: zasada pełnej i rzetelnej informacji. Bardzo często, aby nie powiedzieć nagminnie, opisuje się zdarzenie z pogranicza spraw kryminalnych, niekompetencji, korupcji, sobiepaństwa czy też zwykłego chamstwa. Opisuje się zdarzenie, a raczej jego początek, przesłanki, podejrzenie, jakieś działanie niezgodne z prawem, wykroczenie. Opis jest barwny, im mniej konkretów tym bardziej kwiecisty, i na tym koniec. Coś w rodzaju: “urzędnik biura skarbowego w X dowolnie interpretując przepis o podatku VAT doprowadził do upadłości firmę Y w wyniku, czego pięciu ludzi straciło pracę” lub: “ w dniu takim a takim zwolniono po dwuletnim areszcie Mariana M. niesłusznie posądzonego o to czy tamto” czy też: “od dłuższego czasu policjant w miejscowości T. współpracował z gangiem”. Informacje chwytliwe, ale tylko w połowie - brak dokończenia sprawy.

Rzetelna informacja winna zawierać również i to ile zapłacił kary urząd skarbowy z tytułu doprowadzenia do bankructwa, ile odszkodowania uzyskał niesłusznie przetrzymywany tak, aby powetować mu nie tylko straty materialne, ale w jakimś stopniu straty moralne, jaki wyrok otrzymał skorumpowany policjant. Brak kompleksowych informacji według reguły “wina – kara” wywołuje upiory i obawy “mnie też to może spotkać i nikt się za mną nie ujmie, bo nie ma sprawiedliwości”. Tym samym państwo staje się wrogie, nieprzyjazne, nie dla obywatela, nie dla nas. Już chyba najwyższy czas, po zachłyśnięciu się wolnością prasy, informacjom dopisywać ciąg dalszy.

Bardzo jęczliwy utwór 
Boba Dylana 

 Romance in Durango
Oto jest, dla przypomnienia

W zakładce Linki
  pod numerem 10.