NIEUCZESANE REFLEKSJE

Andrzej Will

Zdaję sobie sprawę z niestosowności poruszania takiego tematu, a raczej tematów, przy świątecznym stole, kiedy rozleniwieni dobrym jedzeniem i jeszcze lepszymi trunkami nie jesteśmy skorzy do “naprawiania świata”. Właśnie dlatego, że czas taki świąteczny, a my wypoczęci, jest okazja, aby jeszcze przed nowym rokiem dokonać takiego niby rachunku sumienia. Piszę “niby”, bo chodzi mi o specyficznego rodzaju rachunek sumienia, a mianowicie rachunek bezsilności. Rachunek, ile razy czuliśmy się bezsilni, ile razy czuliśmy, że mamy rację, ile razy mieliśmy rację i ile razy stawaliśmy przed niemożnością wykazania tej racji, jej udowodnienia. Taki rachunek sumienia na “nie”.

Od czasu do czasu trzeba sprawdzić nasze miejsce w organizacji społecznego życia. Określić, a raczej sporządzić, bilans możliwości i niemożliwości, tego, co jest w zasięgu ręki i możemy to mieć. I tego, co jest w zasięgu ręki, ale mieć tego, nie wiadomo czemu, nie możemy. W takim właśnie momencie do głosu dochodzi bezsilność. Nie możemy zrealizować naszego zamiaru. Cel widoczny, już prawie osiągnięty i... nic. Coś, co wymyka się naszemu postrzeganiu, staje na przeszkodzie realizacji naszego zamierzenia. Po chwili oszołomienia zaczynamy rozglądać się dookoła. Co stanęło na drodze do realizacji naszego, wydawałoby się dobrze przygotowanego, zamierzenia? Co, w swojej bezosobowej bezduszności, przekreśliło nasze oczekiwania? Przeważnie “odliczanie” zaczynamy od siebie. Szczegółowo analizujemy każdy krok, każdy dokument, każdą rozmowę i cały czas w głowie “świdruje” pytanie, co zrobiliśmy nie tak, w czym tkwi błąd, jakiego dopuściliśmy się niedopatrzenia, co przeoczyliśmy itp. itd., rozpatrujemy bardzo długo i bardzo boleśnie. I w pewnym momencie doznajemy swoistego olśnienia to nie “co” było przeszkodą do celu, ale “ktoś”. ”Ktoś” bardzo realny, wyraźnie określony, mający imię i nazwisko i na dodatek funkcję sprawczą, czyli taką, która pozwala na podejmowanie decyzji i egzekwowanie ich wykonania. A precyzyjniej, to nie “ktoś”, ale jego opinia o nas wypowiedziana mimochodem, od niechcenia. I jesteśmy załatwieni. Nie mamy ani komu wyjaśnić sprawy, ani komu wytłumaczyć, ani przedstawić swoich racji. Zostaje tylko wyjść na ulicę i krzyczeć “nie jestem wielbłądem”.

Opinia o nas zaczyna żyć swoim własnym życiem niezależnie od tego, co byśmy zrobili. Powoli opinia taka staje się “opinią obiegową” i ma moc pieczątki na czole.

Przedstawiłem typowy przykład “szklanej ściany”. Z jednej jej strony jesteśmy my, z drugiej, tej przez nas niewidocznej, “życzliwi nam” opiniotwórcy, czujący się bezkarnie, bo tak naprawdę trudno ich wytropić. A jeśli wytropimy to, co im możemy zrobić?! Czy jest obrona przed takim działaniem? Jest. Samemu nie wydawać takich opinii i nie przyjmować ich od innych. Nie dawać posłuchu recenzjom wydawanym poza plecami recenzowanego. Tutaj sprawdza się zasada, “kto mieczem wojuje od miecza ginie”, a jest to tylko kwestia czasu.

Z takimi i podobnymi “szklanymi ścianami” mają, jak donosi “Rzeczpospolita” z 18 listopada br., do czynienia mali i średni przedsiębiorcy, tak zwani “indywidualni”. Z jednej strony deklaracje o ich niezbędności na polskiej scenie gospodarczej, konferencje o rozwijaniu przedsiębiorczości, desusy o potrzebie kształtowania silnej klasy średniej, opowieści o dźwigni polskiego eksportu i środku zmniejszania bezrobocia. Z drugiej zaś “brak zdolności do spłaty kredytu”, mimo wielokrotnej wartości jego zabezpieczenia.

Ściana – przed szklaną taflą stają ludzie z inicjatywą, pomysłami, rozpoczętym działaniem, z umotywowanymi wnioskami i profesjonalnymi biznesplanami, których realizacja może dać zatrudnienie innym, a z drugiej strony tafli banki, w przeważającej mierze obce, którym nie zależy na rozwoju polskiej przedsiębiorczości. Ich nie dotyczy problem bezrobocia w Polsce, problem polskiego eksportu, bo tak generalnie ich nie interesuje nic, co polskie. W kręgu zainteresowania takich właśnie banków jest

Przykłady można mnożyć, tylko po co? Może nadszedł już czas, aby jeszcze przed przystąpieniem do Unii Europejskiej zmienić ten stan. Może warto, w dobrze pojętym interesie społecznym, sięgnąć po instrumenty z “górnej półki” bez obaw, co powiedzą za granicą. Namawiamy “małych i średnich” do inicjatywy, do aktywności, do rozwoju, do otwierania się na świat, do niesienia pomocy innym, a jednocześnie wiążemy im ręce, nogi i namawiamy do latania.

Bardzo jęczliwy utwór 
Boba Dylana 

 Romance in Durango
Oto jest, dla przypomnienia

W zakładce Linki
  pod numerem 10.