Jak działa Ustawa o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa? Oto krótki opis monitoringu niektórych ustaw dokonany przez Grażynę Kopińską, dyrektor Programu przeciw Korupcji w Fundacji Batorego.
 |
Logo STOP Korupcji |
|
Program budowy zaufania społecznego
do instytucji publicznych
i przeciwdziałania korupcji
Społeczny monitoring
procesu stanowienia prawa
Dla ograniczenia korupcji w Polsce duże znaczenie ma jakość stanowionego prawa oraz przejrzystość samego procesu legislacyjnego. Program Przeciw Korupcji Fundacji im. Stefana Batorego, korzystając z przepisów uchwalonej przez Sejm w lipcu 2005 Ustawy o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, dającej obywatelom formalne możliwości uczestnictwa w procesie legislacyjnym, włączył się w działania na rzecz stanowienia dobrego prawa, eliminującego zagrożenia korupcyjne, prowadząc monitoring procesu legislacyjnego wybranych projektów ustaw.
W roku 2006 w ramach projektu monitorowaliśmy ustawę o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym [opinia], pakiet ustaw o państwowym zasobie kadrowym, obsadzaniu wysokich stanowisk państwowych oraz o służbie cywilnej, a także ustawę o nadzorze nad rynkiem finansowym. W roku 2007 prowadziliśmy monitoring procesu legislacyjnego rządowych projektów ustaw: o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych [zgłoszenie], o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych [opinia] i Prezesie Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych [opinia], o ograniczeniach związanych z pełnieniem funkcji publicznych [zgłoszenie], o gospodarowaniu nieruchomościami gruntowymi Skarbu Państwa na cele budownictwa mieszkaniowego (zmieniony w sierpniu 2007 na projekt ustawy o oddaniu w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych Skarbu Państwa na cele budownictwa mieszkaniowego oraz o zmianie niektórych ustaw) [zgłoszenie], o zmianie ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych oraz niektórych innych ustaw z 15.05.2007r [zgłoszenie]. Nasze uwagi dotyczące przebiegu prac sejmowych nad tymi ustawami podsumowujemy w dwóch raportach: raport 2006 [DOC 99 KB] i raport 2007 [PDF 239 KB].
W 2008 roku, dzięki dotacji z Unii Europejskiej, projekt został rozszerzony o współpracę z innymi środowiskami zainteresowanymi przejrzystością stanowienia prawa.
Do monitorowania zarówno rządowego, jak i sejmowego etapu procesu legislacyjnego wybrano następujące rządowe projekty ustaw:
- o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej – przygotowany przez Ministerstwo Gospodarki,
- o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych – przygotowywany przez Ministerstwo Zdrowia,
- o świadczeniach wypłacanych ze środków gromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych oraz o zakładach emerytalnych – przygotowany przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej,
- o partnerstwie publiczno-prywatnym – przygotowywany przez Ministerstwo Gospodarki, Ministerstwo Infrastruktury i Urząd Zamówień Publicznych.
W trakcie realizacji projektu współpracujemy z dziennikarzami – sprawozdawcami parlamentarnymi, profesjonalnymi lobbystami i organizacjami pozarządowymi. W celu poznania ich opinii przeprowadzono jakościowe badania socjologiczne oraz organizowane są dyskusje środowiskowe. W badaniu ilościowym poznaliśmy opinię parlamentarzystów na temat formalnych i nieformalnych działań lobbystycznych jakim są poddawani. Ankietą objęto ¼ składu obu izb, tzn. 140 parlamentarzystów. Wyniki tego badania zostaną zaprezentowane we wrześniu br.
Poprzez współpracę z klubami poselskimi i komisjami sejmowymi staramy się wprowadzić do praktyki sejmowej mechanizmy przyczyniające się do zwiększenie przejrzystości procesu legislacyjnego. Wystąpiliśmy z apelem do wszystkich klubów i kół, by zobowiązały parlamentarzystów do publikowania, według jednolitych zasad, pełnej informacji o wszystkich pracownikach i współpracownikach. Nawiązano też współpracy z prezydiami kilku „strategicznych” z punktu widzenia projektu komisji. Dążymy do wspólnego zdefiniowania najbardziej aktywnych grup nacisku i próbujemy wypracować sposób na ujawnianie przez nich - czyi interes reprezentują. Podczas wszystkich kontaktów z głównymi aktorami procesu legislacyjnego popularyzujemy zasady profesjonalnego lobbingu oraz otwartego, jawnego prezentowania interesów grupowych.
W listopadzie 2008 zaprezentujemy raport końcowy z monitoringu, zawierający między innymi wyniki badań opinii posłów, lobbystów i dziennikarzy.
W roku 2008 projekt jest współfinansowany z pieniędzy Unii Europejskiej w ramach programu Środki Przejściowe 2005.
Grażyna Kopińska, Dyrektor Programu przeciw Korupcji, Fundacja Batorego
